آثارباستانی سیستان(زابل)

زاهدان کهنه (دومين پايتخت سيستان در دوره اسلامي )

 

زاهدان كهنه ( دومين پايتخت سيستان  در دوره اسلامي )

محوطه  تاريخي  زاهدان كهنه در بيست و هفت كيلومتري جنوب شرقي زابل و در شمال حوزه زهك واقع شده است بقاياي اين شهر از پنج بخش مجزا به نام هاي قلعه ، ارگ اول ، ارگ دوم ، شارستان و ربض تشكيل شده است نام اصلي اين محوطه باستاني شهر سيستان بوده است و زاهدان نامي است كه بعد از حمله امير تيمور گوركاني به خرابه هاي اين شهر تاريخي داده شده است ارگ و شارستان محصورآن به حدود 3248272 متر مربع معادل 325 هكتار مي رسد زاهدان كهنه در اواخر قرن پنجم هجري قمري و پس از آن كه شهر زرنج   اعتبار سياسي و نقش مركزي خود را از دست داد بنياد نهاده شد و تا سده نهم هجري قمري نيز همچنان و بدون وقفه دار الحكومه سيستان بوده است

زاهدان كهنه يا ده زاهدان.  اين آثار در حدود 9 كيلومتري شمال غربي تپه شهرستان و در روي بلندي هائي بين بستر قديمي رود ناصرو رود پريان واقع شده اند. برخي از پژوهندگان بر اين  نظرند كه آثار و خرابه هاي موجود در اين محل مربوط به شهر دوران اسلامي زرنج مي باشد. اشاره مي كنم بر اساس مطالعات انجام شده در جغرافياي تاريخي ايران پيش از اسلام و همچنين بر طبق پژوهشهاي تاريخي محل شهر زرنگ / زرنك / زرنج ، طي تاريخ طولاني خود بارها عوض شده و هر بار با مهاجرت ساكنان اين شهر به نقطه اي ديگر ، اين نام نيز به همراه آنان مهاجرت كرده و باز بنا بر شواهد  باستانشناسي و تاريخي مي توان گفت كه اين نظر صحيح و معتبر مي باشد و بنابراين محل زاهدان كهنه مي تواند در حقيقت آخرين شهر زرنج در دوران تاريخي باشد كه پس از يورش تيمور لنگ و ويراني بندهاي سيستان  ديگر به صورت يك شهر زنده نامي از آن  در متون تاريخي باقي نمانده است.