آثارباستانی سیستان(زابل)

قالی زیبای سیستان با قدمت چند هزار ساله

 

شروع قاليبافي در سيستان به دو هزار سال پيش بر مي گردد كه اقوام سكايي در دشت زرخيز سيستان ساكن شده و به كشاورزي پرداختند و بافندگي خود را همچنان حفظ كردند . قوم مذكور در قرن پنجم ق .م قالي و گليم مي بافتند و نمد توليد مي كردند و از گورهاي آنان در شمال آلتايي واقع در سيبري ، قالي ، گليم و نمد به دست آمده است .

در نوشته هاي اوايل دوره اسلامي ، سيستان داراي بهترين بافته هاي ابريشمي و پشمي بوده است . شهرت بافته هاي سيستان در آغاز دوره اسلام نشان از سابقه طولاني و درخشان قالي بافي در منطقه دارد . كشف « قالي پازيريك » نشان مي دهد كه اين قالي توسط اقوام سكايي بافته شده است و به جرات مي توان گفت سكاها نخستين كساني بودند كه بافته هايي بسيار زيبا از خود به جاي گذاشته اند .

طرحهاي قالي سيستان شبيه ذكور بدون داشتن طراح ونقاش به صورت ذهني از نسلي به نسلي ديگر منتقل شده اند .

قالي بافان سيستاني به واسطه زندگي غير ساكن از دارهاي افقي استفاده مي كردند ولي در حال حاضر دارهاي آنان به دارهاي عمودي تغيير يافته است.

قالي و قاليچه هاي سيستان داراي يكي از اصيل ترين انواع قالي در كشور ماست . اين هنر و صنعت مرهون كوشش و روحيه شاد و پرتوان زن سيستاني بوده است . زيراندازهاي سيستاني به سه نوع تقسيم مي شوند:

الف ـ تاريخي يا كهن

ب ـ‌ مياني

ج ـ نو

الف ـ تاريخي يا كهن : سنت قالي کهن سيستان به بافته هاي سكايي مي پيوندد داراي گره تركي كه نشانه كهنترين قالي معروف جهان پازيريك است . مهمترين رنگهاي بكار رفته در اين قالي سبك كهن سيستان ، رنگ سورمه اي ، فيروزه اي ، زرد وسرخ مي باشد . نقشه هاي اين سبك عبارتند از : خشتي ،‌دوخشتي ، خشته خشته ( ترنج ترنج ) ، گلداني ، درختي .

ب ـ سنت قالي به سبك ‌ مياني : گره مورد استفاده فارسي است ، رنگ بندي آن شبيه نوع كهن است و نقش هاي اين سبك عبارتند از :نقش جنگلي ، گل قنداني ، چپات اشتر ، مددخاني ، قاب قابي

ج ـ  سنت قالي به سبك امروزي يا نو: نوع گره فارسي است . نقش هاي اين سبك عبارتند از :محرمات ، لچك ترنج