شنبه, 16 آذر 1398

گویش سیستانی و شبکه هامون/محمدرضا رضایی

با گسترش شبکه های استانی سیما در تمامی مراکز استان های کشور، توجه به زبان و گویش های متداول در هر استان و منطقه، در دستور کار برنامه سازان شبکه های استانی قرار گرفت تا به این روش، ارتباط بهتری بین برنامه سازان و مخاطبان این برنامه ها برقرار شود. با همین رویکرد شبکه استانی هامون چند سالی ست که تولید و پخش برنامه هایی با زبان بلوچی و گویش سیستانی را ادامه داده است که از قضا به سبب برخورداری از این ویژگی با اقبال خوبی از سوی بینندگان مواجه شده است. ناگفته پیداست که از رهگذر این اتفاق می توان به زنده نگه داشتن زبان ها و گویش های محلی امیدوار بود البته در صورتی که از این امکان به صورت کاملا اصولی و شایسته بهره برداری شود، به دلیل عدم آشنایی کامل با زبان بلوچی از ورود به موضوع برنامه های ساخته شده با این زبان پرهیز می کنم ولی به چند نکته در مورد آن شکل از گویش و خوانش سیستانی که در برنامه های این شبکه متداول است، اشاره خواهم داشت.
با اندک تاملی در برنامه های پخش شده با گویش سیستانی می توان دریافت که آن چه از این شبکه به عنوان گویش سیستانی پخش می شود فاصله زیادی با گفتار و حرف های روزمره و عادی مخاطبان خود دارد، به بیانی دیگر باید گفت که واژه ها و اصطلاحات استفاده شده توسط گویندگان و مجریانی که در این برنامه ها به گویش سیستانی صحبت می کنند کمترین قرابت را با گویش سیستانی استفاده شده در منطقه سیستان دارد. البته در این میان سر آن ندارم که این اِشکال را با هر نسبتی متوجه نویسندگان و مجریان کنم اما واقعیت این است که این تفاوت به روشنی قابل درک و دریافت است، به گونه ای که به راحتی می توانیم معادل و هم معنی بسیاری از واژگان فارسی را که مجریان برنامه ها فقط با تغییری ساده در خوانِش به شکل سیستانی تحویل مخاطب می دهند در گویش سیستانی پیدا کنیم که از طرف این عزیزان استفاده نمی شود، البته باید یادآور شوم که این واقعیت وجود دارد که برخی از واژه ها حتی در گویش روزمره مردم هم به دلیل عدم آشنایی کاربرد چندانی ندارد ولی اگر معیار و ملاک خود را گویش امروزی مردم هم قرار دهیم _که البته باید چنین باشد_ باز هم درمی یابیم که آن چه به عنوان گویش سیستانی کاربرد دارد به معنای واقعی آن سیستانی نیست. شاید این امر در مورد سایر زبان ها و گویش های محلی هم اتفاق افتاده باشد اما باید بپذیریم که اولا در هر سطحی باشد آسیب زا و نازیباست و دوما این آسیب در گویش سیستانی بیشتر است آن هم به این سبب که که آثار مکتوب با گویش سیستانی بسیار محدود و اندک است و از این جهت امکان مقایسه برای مخاطب جوان و نوجوان که باید این گویش را حفظ کند وجود ندارد و در این میان هرچه از طریق این برنامه ها به مخاطبان عرضه می شود به عنوان گویش سیستانی و ملاک در ذهن او باقی می ماند و آسیب و انحطاط گویش سیستانی از همین جاسرعت بیشتری به خود می گیرد. البته در این که برنامه سازی و استفاده از لغات و واژگان در هر رسانه ای تابع ضوابط مخصوص به خود است شکی نیست و این احتمال نیز وجود دارد که کاربرد برخی از واژگان از طریق این شبکه ها مقدور نباشد ولی آن چه اهمیت دارد این است که اگر بنا داریم برنامه یا برنامه هایی با گویش سیستانی تولید نمائیم باید از تمام ظرفیت های این گویش استفاده کنیم، و اگر برای هر مفهوم و معنی خاصی، واژه معینی در گویش سیستانی وجود دارد لاجرم باید از آن بهره گیریم، مگر آن که کلمه یا مفهومی مراد نویسندگان و مجریان باشد که هم طراز آن در گویش سیستانی وجود نداشته باشد یا بسیار مهجور و غیر فهم باشد.
در این یادداشت بر آن نبودم تا زحمات این گروه از برنامه سازان شبکه هامون را نادیده بگیریم و یا همه برنامه ها را در استفاده نادرست واژگان سیستانی در یک مرتبه قرار دهم و از همین رو بود که اشاره ای به هیچ واژه غیر سیستانی و یا نام برنامه ای نداشتم، _که البته اگر لازم باشد در فرصتی دیگر به تعدادی از این واژه ها اشاره خواهم کرد_ بلکه هدف، توجه دادن به دقت بیشتر در استفاده از گویش سیستانی بود، چه آن که با توجه به گستردگی پخش و جامعه هدف فراوانی که مخاطب این برنامه ها می باشند، امکان بسیار خوبی می تواند باشد تا این گویش را که تا حدودی مورد بی توجهی  و نامهربانی _حتی از سوی خودمان_ قرار گرفته، جانی دوباره بخشیم.

نظرات  

 
0 #4 جهان
البته نباید یادمان رفت که مشکل از خودمان است
و فرزندانمان از زبان مادری بی بهر ه اند
بازگو کردن
 
 
+1 #3 شندل
خوب چرا بعد الان تو همین یادداشت اشاره کنید چرا ما خوردن حرف عادت کردیم اگر سخنی را بیان میکنیم کامل و آنچه که درون ماست را انتقال دهیم .
بازگو کردن
 
 
+1 #2 کامران
بله درسته مثلا میخوام بگن سلام میگن سلا ا ام م عزیزانه هم م استااانی خوب هسته ه ه واقعا خنده دار و باعث تاسفه
بازگو کردن
 
 
+1 #1 کیمیا
سلام ، اصلا موقع حرف زدن اینقدر دهنشون رو کج و راست میکنن و واژه ها رو میکشن که انسان از نگاه کردن منصرف میشه .
بازگو کردن
 

اضافه کردن نظر


شما اینجا هستید: Home یادداشت گویش سیستانی و شبکه هامون/محمدرضا رضایی